Het eerste halfjaar van 2026 zit erop en wat hebben we weer veel mogen schrijven. Van cybercrime als prioriteit van het OM tot de reikwijdte van het ondervragingsrecht: het leverde mooie en inhoudelijke discussies op.
Tijd om even pas op de plaats te maken en de zomer in te gaan. Vanaf woensdag 20 augustus zijn we weer terug met nieuwe Vaklunch-artikelen.
Geniet van de zomer, tot dan!
In een recent arrest van het hof ’s-Hertogenbosch van 6 mei 2026 staat de bruikbaarheid van ANØM-data centraal. ANØM betreft een cryptocommunicatiedienst die onder regie van Amerikaanse opsporingsdiensten is opgezet in het kader van ‘Operation Trojan Shield’. Het doel van deze operatie was om de georganiseerde criminaliteit te bestrijden door versleutelde telefoons te distribueren en op die manier inzicht te verkrijgen in de communicatie van de gebruikers. In totaal zijn binnen dit onderzoek 27 miljoen berichten onderschept, waarbij zo’n 530 toestellen in Nederland zouden zijn gebruikt voor communicatie over ernstige strafbare feiten. Naar aanleiding van deze bevindingen is het Openbaar Ministerie op 26 maart 2021 het onderzoek 26Eagles gestart.
Nederland heeft met de invoering van de Aanwijzing zelfmelden, medewerking en zelfonderzoek per 1 januari 2025 een belangrijke stap gezet. Bedrijven die interne misstanden detecteren kunnen voortaan rekenen op een korting van maximaal 50% op de boete: 25% voor zelfmelding en nog eens 25% voor volledige medewerking. Het Openbaar Ministerie presenteert dit als een prikkel voor transparantie en accountability. Maar is dat ook werkelijk zo?
Strafrecht is behalve maatwerk ook mensenwerk. En zelfs op het hoogste juridische niveau komt het voor dat over een feitencomplex verschillend wordt gedacht. Zo ook in een recente beschikking van de Hoge Raad over een klaagschrift tegen een inbeslaggenomen motorfiets. De vraag lag voor of het ‘niet hoogst onwaarschijnlijk’ was dat de later oordelende strafrechter de motorfiets verbeurd zou verklaren. Hoewel de AG had geconcludeerd dat de motivering van de beslagrechter bij de (ontkennende) beantwoording van deze vraag ontoereikend was, oordeelde de Hoge Raad anders.LEES VERDER
Nu het jaar ten einde loopt, willen wij jullie namens het Vaklunch-team hartelijk danken voor de betrokkenheid die jullie getoond hebben het afgelopen jaar.
Laten we vasthouden aan de waarden die ons verbinden en open staan voor andere perspectieven.
Wij wensen jullie fijne feestdagen en een gezond en inspirerend nieuw jaar!
De eerstvolgende Vaklunch verschijnt op woensdag 7 januari 2026, tot dan!
Op grond van artikel 1 van het Wetboek van Strafrecht is een feit pas strafbaar wanneer dit in de wet strafbaar is gesteld. Deze bepaling vormt de wettelijke verankering van het legaliteitsbeginsel. Wanneer de wetgeving is gewijzigd na het begaan van het feit, worden de voor de verdachte gunstigste bepalingen toegepast.
Gedurende de laatste maand van 2025 is er een wetsvoorstel in consultatie waarmee het recht wordt vastgelegd voor natuurlijke personen en hun nabestaanden om het vervaardigen, gebruiken en verspreiden van deepfakes te verbieden. De wetgever vermeldt in de concept-memorie van toelichting als aanleiding voor dit wetsvoorstel dat het huidige Nederlandse en Europees recht onvoldoende bescherming biedt tegen ‘ongeoorloofd gebruik van deepfakes’. De wetgever vindt het huidige wettelijk kader onvoldoende duidelijk, onvoldoende samenhangend en onvoldoende kenbaar voor burgers.
Vorige week schreven we in Vaklunch #647 dat niet elke hack zonder meer kwalificeert als een strafbaar feit. Zo benoemden wij bijvoorbeeld de exploit op basis van prijslogica, waarin bijvoorbeeld een DEX‑pool kortstondig met een flash loan uit balans wordt gebracht. Een oplettende lezer vroeg ons vervolgens of dit wél kon kwalificeren als marktmanipulatie. Een terechte opmerking en reden om hier verder in te duiken. In deel 2 van deze Vaklunch gaan wij in op de Verordening marktmanipulatie en MiCAR. Wij richten ons hierbij op exploits waarbij gebruik wordt gemaakt van een bepaalde prijsfunctie in het smart contract.
De recente Amerikaanse zaak tegen twee aan het MIT opgeleide broers, beschuldigd van een ‘cryptocurrency-heist’ van circa 25 miljoen dollar, is geëindigd in een mistrial. Los van de uitkomst onder Amerikaans recht illustreert de zaak een bredere realiteit: bij decentrale financiële protocollen (DeFi) is de grens tussen technisch toelaatbaar en juridisch strafbaar niet vanzelfsprekend. In het Nederlandse strafrecht vergt de kwalificatie van ‘hacks’ een toetsing aan tenlastegelegde delictsomschrijvingen. Niet elke exploit [1] of onbedoelde uitkomst van een smart contract [2] levert een misdrijf op.
De beklagprocedure van artikel 552a Sv biedt rechtsbescherming bij de ongelimiteerde wens van het Openbaar Ministerie om beslag te leggen. Het lijkt er soms op dat deze rechtsgang wordt gefrustreerd door stukken niet aan te leveren en zittingen ongemotiveerd uit te stellen. De rechtbank Gelderland steekt hier een stokje voor. De beschikking van de rechtbank Gelderland van 27 augustus 2025 laat zien hoe fundamenteel de beklagprocedure is en hoe alles valt of staat met het beslagdossier.