Begin dit jaar spraken wij naar aanleiding van een arrest van de Hoge Raad de hoop uit op goede voornemens in 2026 ten aanzien van verdedigingsverzoeken tot het horen van belastende getuigen (#654). Hoewel veel goede voornemens al vroeg in het jaar sneuvelen, zet de Hoge Raad met een recent arrest wat ons betreft de positieve lijn door bij de toepassing van de Keskin-doctrine.
Nederland heeft met de invoering van de Aanwijzing zelfmelden, medewerking en zelfonderzoek per 1 januari 2025 een belangrijke stap gezet. Bedrijven die interne misstanden detecteren kunnen voortaan rekenen op een korting van maximaal 50% op de boete: 25% voor zelfmelding en nog eens 25% voor volledige medewerking. Het Openbaar Ministerie presenteert dit als een prikkel voor transparantie en accountability. Maar is dat ook werkelijk zo?
Strafrecht is behalve maatwerk ook mensenwerk. En zelfs op het hoogste juridische niveau komt het voor dat over een feitencomplex verschillend wordt gedacht. Zo ook in een recente beschikking van de Hoge Raad over een klaagschrift tegen een inbeslaggenomen motorfiets. De vraag lag voor of het ‘niet hoogst onwaarschijnlijk’ was dat de later oordelende strafrechter de motorfiets verbeurd zou verklaren. Hoewel de AG had geconcludeerd dat de motivering van de beslagrechter bij de (ontkennende) beantwoording van deze vraag ontoereikend was, oordeelde de Hoge Raad anders.LEES VERDER
Op 13 juli 2021 zien twee verbalisanten op straat in Amsterdam een man met een opvallend gevulde tas in de richting van een coffeeshop lopen. De tas is zo’n dertig bij vijftien centimeter en heeft een vierkante vorm die de verbalisanten doet denken aan een hasjblok. De betreffende man gaat de coffeeshop binnen en komt een minuut later alweer naar buiten. De verbalisanten houden hem staande. De man, die niet als ingezetene in de basisadministratie voorkomt en eerder betrokken is geweest bij een drugszaak, kan geen duidelijk verhaal vertellen over zijn verblijfplaats. De verbalisanten besluiten nader onderzoek te doen en gaan naar de woning waar de man verblijft.
De Griekse filosoof Heraclitus leerde ons dat je niet tweemaal in dezelfde rivier kunt stappen. Het water stroomt immers voort; de rivier is telkens anders. In het fiscale strafrecht lijkt het omgekeerde waar: de juridische stroom blijft identiek, maar toch blijft men struikelen over dezelfde steen die kennelijk is ingebed in deze rivier. Het arrest van de Hoge Raad dat op 24 maart 2026 werd gepubliceerd is daar een treffend voorbeeld van.
Op 10 maart 2026 wees de Strafkamer van de Hoge Raad beschikking in een kwestie over de mogelijke wanverhouding tussen de waarde van inbeslaggenomen voorwerpen en de te verwachten hoogte van een eventueel op te leggen ontnemingsmaatregel. In het bijzonder ging de Hoge Raad in op de onderzoekstaak van de beklagrechter en de hiermee samenhangende plicht om zich te laten informeren.
Het verschoningsrecht is een pijler van de rechtsstaat. Iedereen moet zich vrijelijk en zonder vrees voor openbaarmaking van het toevertrouwde tot de verschoningsgerechtigde kunnen wenden. Het maatschappelijk belang dat de waarheid aan het licht komt, moet soms zelfs voor dit rechtsbeginsel wijken. Dat is de basis. Maar wat gebeurt er wanneer verschoningsgerechtigde informatie zich niet in geordende mappen op kantoor bevindt, maar verspreid ligt over de gegevensdragers van de cliënt? De rechtbank Amsterdam liet zich hierover uit in de beschikking van 27 januari 2026.
Op 20 februari 2026 heeft de Hoge Raad een belangwekkend arrest gewezen over de vergrijpboete van artikel 67f AWR in btw-zaken met een grensoverschrijdend fraude-element. Centraal staat de vraag of aan een Nederlandse ondernemer een vergrijpboete kan worden opgelegd wanneer hem, vanwege zijn betrokkenheid bij btw-fraude in een andere lidstaat, het nultarief wordt geweigerd, terwijl zijn opzet niet was gericht op het ontgaan van in Nederland verschuldigde omzetbelasting.
In september vorig jaar publiceerden wij Vaklunch #637, waarin wij de conclusie van AG Aben over de afroomboete bespraken. Vorige week wees de Hoge Raad arrest in die zaak. In tegenstelling tot de conclusie van de AG verwerpt de Hoge Raad het beroep en oordeelt hij dat het onjuist is te stellen dat een geldboete die mede strekt tot afroming van wederrechtelijk verkregen voordeel niet is toegestaan. Daarbij formuleert de Hoge Raad algemene uitgangspunten voor de oplegging van een geldboete die mede strekt tot afroming van wederrechtelijk verkregen voordeel.
Het Openbaar Ministerie mag zich veel permitteren als het gaat om de samenstelling van het procesdossier, maar censuur hoort daar niet bij. Dat is de kern van het arrest van de Hoge Raad van 3 februari 2026. In deze zaak had het OM delen van getuigenverklaringen in processen-verbaal laten ‘weglakken’, zonder dat de rechter-commissaris daaraan te pas kwam. De Hoge Raad maakt daar korte metten mee: de officier van justitie heeft die bevoegdheid simpelweg niet.